Hacivat Ve Karagöz Neden Öldürüldü? Karakterleri Gerçeğe Ne kadar Yakın?

Sinema da dönem ve mizahı harmanlayan Hacivat ve Karagöz Neden Öldürüldü filmi geleneksel gölge oyununa gerçekçi bir geçmiş hikaye vermiş. Geçtiği dönemin demografik, sosyolojik ve dinsel pek çok gerçeğini yansıtmıştır. Bu yazımızda filmde ki karakterlerin gerçek tarihe ne kadar uyup uymadığını inceleyeceğiz. Filmin başrolleri olan Hacivat ve Karagöz bu yazının konusu olmayacaktır. Zira onlar yaşamamıştır ki ölmüş olsunlar. 

Filmin Geçtiği Dönem

Filmin geçtiği tam tarih söylenmese de yapımın sonunda İznik’in Osmanlı beyliğince alındığını öğreniyoruz bu da 1331 tarihine denk geliyor yani film 1331 ve önceki bir ya da iki yılı kapsıyor. Yazımıda bu yılı esas alacağız. 

Moğol Valisi Timurtaş 

Filmin açılışında kısa süre gördüğümüz karakteri, daha sonraki anlatımlarda Anadolu Beyliklerini yıkmış. Eşrefoğlu Süleyman Beyi öldürmüş ardından halife tarafından öldürüldüğünü öğreniyoruz. Gerçekte ise İhanlı valisi olan Timurtaş Emir Çobanın oğludur (Emir Çoban filmde Pervanenin adamıdır.). Filmdeki gibi Anadolu Beyliklerini kontrolü altına alıp Eşrefoğlu Süleyman Beyi öldürmüştür. Anadoluda yaptığı ayrılıkçı hareketler sonucunda isyanı babası tarafından bastırıldı ve affedildi. Ardından İlhanlılar korkusundan  Memlüklülere sığındı ve 1328 yılında Mısırda idam edildi. Timurtaş’ın başlangıç ve bitiş hikayesi film ile nerdeyse tamamen uymaktadır. 

Eşrefoğlu Süleyman Bey

Filmin açılışında zevki sefa içinde yaşamak isteyen savaş istemeyip barış için Moğollara elçi göndermiş daha sonrasında komplolar sonucu kendini savaşın içinde bulup Pervanenin deyimi ile Beyşehir Gölüne Turşusu kurulmuştur. Gerçekte Eşrefoğlu Beyliğinin son hükümdarı olup Timurtaş tarafından 1326 yılında Beyşehir Gölündeki bir adada öldürülmüş ve bedeni göle atılmıştır.

Kadı Pervane

Filmde ki asıl oyun kurucu olan Pervane Selçuklu Kadısı olarak tanıtılmış komplolar ile Moğolları kışkırtmış ve Osmanlıya vezir olmuştur. Karakterler arasında gerçeğe en uymayan kişi Pervanedir tam adı Pervâne Muineddin Süleyman’dır (Pervanelik bir unvandır.). Karakter hikaye başlamadan yaklaşık 50 yıl önce ölmüştür ve filmdeki olaylar ile bağlantısı yoktur. Gerçek karakter olarak da filmdeki gibi stratejik olarak güçlü biridir.

Eretna Bey

Filmin başında ve sonunda gördüğümüz karakter, her ne kadar izleyici bunu fark etmese de İlhanlı Anadolu valisi olurve Bursa’ya gelir. Gerçek tarihte Uygur kökenli olan Alaeddin Eretna, İlhanlı Valisi Timurtaş’ın komutanları arasında yer alır. Timurtaş Mısır’a giderken kendisini vekil bırakır; Eretna da daha sonra, 1335 yılında kendi adını taşıyan Eretna Beyliği’ni kurar. Bursa’ya gelme detayı hariç, karakterin hikayesi gerçek tarihle tam bir uyum sergiler.

Bacıyan-ı Rum 

Filmde erkekler savaşta iken şehrin asayişini sağlayan kadınlar olarak tanıtılmaktadır. Gerçek tarihte ise sadece Aşıkpaşazadenin zikrettiği bir zümredir bu yüzden varlığı tartışma konusudur.

Sonuç olarak “Hacivat Karagöz Neden Öldürüldü?”, tarihsel gerçekleri birebir kopyalamamış. O dönemin ruhunu, kaosunu ve kültürel çeşitliliğini bir “hikaye anlatıcısı” ustalığıyla harmanlamıştır. Bazı karakterlerin kronolojik olarak farklı dönemlerde yaşamış olması, filmin sosyolojik derinliğinden bir şey eksiltmemiş. Anadolu’nun o sancılı geçiş dönemini daha çarpıcı kılmıştır.

Bize Katılın!

Instagram · Discord · Youtube · Facebook Grup